Ảnh: Internet

Gốc rễ căn bản làm người, xử thế, chính là làm người nhân từ, biết tiết kiệm, khiêm nhường không tranh với người. Chỉ có như vậy thì trên đường đời mới thuận buồm xuôi gió tiến lên, mới bảo toàn được phúc lộc cho mình.

Lòng nhân từ

Người xưa có câu: “Người làm việc thiện, phúc tuy chưa đến, họa đã rời xa. Người làm việc ác, họa tuy chưa đến, phúc đã rời xa”. Làm người nhân từ, tuy phúc báo nhất thời chưa đến, nhưng tai họa đã rời xa, ngược lại thường làm việc ác, họa hoạn tuy nhất thời chưa xảy ra, nhưng phúc báo đã sớm ra đi rồi.

Người xưa tin vào nhân quả, trọng nghĩa khinh tài, giúp đỡ người khi người ta cần sự giúp đỡ, đối đãi với tất cả các sự vật bằng một tấm lòng nhân từ, sau này quả nhiên thiện nguyện của họ được bù đắp, phúc đức to lớn. Người thiện được Trời trợ giúp, cũng chính là bởi họ có đức lớn.

Chúc Nhiễm là người huyện Sa, Diên Bình, là người cần kiệm vui thích làm việc thiện, bố thí. Những năm có nạn đói, ông nấu cháo cứu tế người dân nghèo khổ bốn phương, khiến hàng vạn người nhờ được ông cứu tế mà đã tránh khỏi chết đói. 

Sau này ông sinh được cậu con trai, thông minh hiếu học, thi đỗ cử nhân rồi vào kinh dự thi. Đến mùa xuân, trước khi niêm yết bảng thì rất nhiều người dân trong làng mộng thấy sứ giả áo vàng tay cầm bảng trạng nguyên đứng trước cổng nhà họ Chúc, trên bảng có viết 4 chữ lớn: “Thi chúc chi báo” (Báo đáp bố thí cháo). Đến khi niêm yết bảng, con trai Chúc Nhiễm quả nhiên đỗ trạng nguyên.

Trong Kinh Phật có viết: “Nhân từ đem lại hạnh phúc cho tất cả chúng sinh, lòng từ bi rộng lớn cứu độ tất cả chúng sinh khỏi đau khổ”.

Một người phải có tấm lòng nhân ái dù là đối với người hay vật. Chỉ có vậy, vận may của con người mới tốt đẹp hơn, nhận được nhiều phúc khí và cuộc sống suôn sẻ hơn.

Tiết kiệm là mỹ đức

Người xưa thường nói rằng: “Tiếc ăn, tiếc mặc, không phải là tiếc tiền tài, mà là tiếc phúc”. Tiếc phúc ở đây có nghĩa là tiết kiệm. 

Các bậc hiền nhân xưa đều là những người lấy việc tiết kiệm để tu phúc, thế mới có câu “người quân tử dùng đức tiết kiệm để vượt qua khó khăn”.

Gia Cát Lượng từng dạy rằng: “Nết người quân tử, tĩnh để tu thân, kiệm dùng dưỡng đức”.

Nhà sử học đời Bắc Tống Tư Mã Quang là người chính trực quang minh, làm quan cần kiệm liêm chính, cả đời ông không có việc gì mà không thể nói với mọi người. Ông giáo dục con trai Tư Mã Khang “tiết kiệm là mỹ đức”, dùng phương thức viết thư viết bài văn tiêu đề “Huấn kiệm thị Khang” (dạy con tiết kiệm). 

Xung quanh lời cổ huấn “Thành do kiệm, bại do xa” (thành công do tiết kiệm, thất bại do xa hoa), kết hợp với kinh nghiệm sống bản thân và trải nghiệm thiết thân của mình, viện dẫn rất nhiều những trường hợp điển hình để giáo dục. 

Mở đầu bài văn, Tư Mã Quang nói: “Nhà ta vốn nghèo, nhiều đời truyền thừa thanh bạch… mọi người đều coi xa hoa là vinh dự, trong tâm cha chỉ coi tiết kiệm là tốt đẹp”. Ông cảm thán đương triều “phong tục rất xa hoa, nhưng bản thân cần tự giữ mình thanh khiết, không được theo trào lưu”. 

Tư Mã Quang liên tiếp nêu sự tích tác phong tiết kiệm của các viên quan như Lý Kháng, Lỗ Tông Đạo và Trương Văn Tiết, giáo dục con dốc sức trừ bỏ xa hoa, cẩn thận tiết kiệm sử dụng. Ông nói: “Cả đời y phục chỉ để tránh rét, ăn uống chỉ để no bụng. Người đọc sách cần có chí hướng cầu chân lý, trau dồi đạo đức, không truy cầu phù hoa bên ngoài. 

Xa hoa thì nhiều dục vọng. Người quân tử nhiều dục vọng thì ham phú quý, Đạo bị phế bỏ, và nhanh chóng bị tai họa. Kẻ tiểu nhân nhiều dục vọng thì ham cầu sử dụng cuồng vọng, bại hoại gia tộc và mất mạng.

Người hiền đức dù vào lúc thái bình, dư dật vẫn luôn mang trong mình nỗi niềm loạn lạc. Bởi vì họ biết rõ rằng, ngày thường sống tiết kiệm thì lúc khốn cùng có thể dễ dàng vượt qua được. Lúc phú quý mà xa hoa lãng phí, lúc suy bại sẽ phải chết bởi cơ hàn.

Sự xa hoa, lãng phí đủ nhỏ để phá hủy hạnh phúc của một gia đình, nhưng đủ lớn để hủy hoại cả một quốc gia hùng mạnh. Mọi người có trí tuệ lớn đều coi tiết kiệm là nguyên tắc làm người, để nâng cao tính tu dưỡng của bản thân.

Không tranh với người

Lão Tử từng giáo huấn Khổng Tử rằng: “Người giỏi kinh doanh thì không cần bày hàng hoá ra bán. Người có tri thức uyên bác cũng không tuỳ ý biểu lộ sự học vấn của mình. Làm người điều tối kỵ là tranh luận lung tung, thêu dệt việc tốt xấu của người khác, làm việc không được quá phận cũng không được quá tuỳ thích, càng không được sinh ngạo mạn.

Không tranh với đời thì thiên hạ không ai tranh giành với mình. đây là noi theo tính của nước. Nước cũng giống đạo. Đạo ở đâu cũng có, nước chỗ nào cũng lợi. Nên thánh nhân nhìn thời mà làm. Hiền giả tuỳ cơ ứng biến. Trí giả vô vi mà trị. Đạt giả thuận theo ý trời.

Cái thiện tối cao như nước, nước thiện, làm lợi cho vạn vật mà không tranh, ở nơi mọi người đều không muốn, do đó gần với Đạo.

Nước lặng lẽ nuôi dưỡng vạn vật, nhưng lại không tranh với vạn vật, ở nơi địa vị thấp mà mọi người đều không muốn, đó là gần với Đạo.

“Không tranh với người” kỳ thực là nói với mọi người cần giống như nước chảy, dù sống ở đâu cũng phải có tâm khiêm tốn.

Cổ nhân có câu: “Tự mãn thì tổn thất, khiêm tốn thì thọ ích, đó là Đạo Trời vĩnh hằng bất biến”.

Người tự cao tự đại sẽ mang tai họa, người khiêm nhường sẽ được lợi, đây là mệnh trời.

Dù là hoàng đế hay tướng quân hay người bình thường, người thông minh thật sự đều khiêm tốn, bởi họ hiểu rằng chỉ có ẩn thân trước mặt, phòng thân thì đường đời mới suôn sẻ, an toàn.

Những lời răn dạy của cổ nhân cho tới nay vẫn còn nguyên giá trị. Đời người dù giàu sang hay nghèo, nếu ai cũng có được ba “báu vật” trên ắt sẽ người người hạnh phúc.

Khải Minh biên tập

Xem thêm



Dự án xem nhiều:

Có thể bạn sẽ quan tâm: